De Saeghmolen
Cornelis Corneliszoon van Uytgeest was een eenvoudige man met weinig financiële middelen. Hij noemde zichzelf Krelis Lootjes. Hij werd beschreven als “een scamele huysman, belast met wijff ende kinderen’. Hij bouwde op een vlot in Uytgeest een zaagmachine met krukas, die hij koppelde aan een windmolen. Het lukt hem hierop in 1593 octrooi te krijgen en in 1595 bouwde hij aan het Seggelis, het water dat de Voormeer met de Schermeer verbond een “wintmolen om alderley hout mede te sagen”. Het was een uitvinding welke de jonge Republiek der Zeven Provinciën een enorme technologische voorsprong gaf op de landen om ons heen. Met de machine kon 30 keer sneller hout worden gezaagd dan op de hand. Er konden sneller boten worden gebouwd, waarmee hout uit de Baltische Staten kon worden gehaald. Met dat hout konden sneller woningen worden gebouwd. Ook konden sneller molens worden gebouwd. De molens werden voor alles gebruikt: Niet alleen om graan te malen maar ook papiermolens, oliemolens, volmolens, runmolens en natuurlijk poldermolens. Met de sneller bouw van poldermolens konden de grotere meren in Holland worden drooggemalen.
In Alkmaar stonden direct na 1593 veel industriemolens. Maar het grootste aantal ontstond in de Zaanstreek, dat het industriegebied werd voor Amsterdam. Meer dan duizend industriemolens stonden daar vlak bij elkaar. Er was een enorme bedrijvigheid. Bedenk eens dat de VOC in het midden van de 17e eeuw 200 boten per jaar bouwde. 200! Er rolde twee keer per week een boot van de werf. Alles werd geprefabriceerd. Op elke boot lag kilometers touw en enorme zeilen. De vinding van Krelis gaf een boost aan de samenleving. Vooruitgang komt voort uit techniek. Vandaar dat De Kade van Vernuftigheyt zo’n prominente plats inneemt in Kaeskoppenstad. In Engeland hielden de handzagers de komst van de zaagmolen nog 150 jaar tegen. Werd er een zaagmolen gebouwd ging de brand erin…
Mede mogelijk gemaakt door Nh1816 Verzekeringen
